Przelew na podmieniony numer rachunku — czy bank odpowiada?
Fałszywa faktura, przejęta skrzynka e-mail i informacja o „nowym rachunku” mogą w kilka minut pozbawić firmę setek tysięcy złotych. Sprawdź, co zrobić i kiedy badać odpowiedzialność banku.
Zrób to natychmiast
- 1Najpierw skontaktuj się z nami
Wyślij potwierdzenie przelewu, fałszywą fakturę i korespondencję. Ułożymy kolejność działań i wskażemy, jakie zgłoszenia złożyć. Jeżeli przelew jest świeży, równolegle nie zwlekaj z pilnym zgłoszeniem fraudu bankowi.
- 2Zabezpiecz e-mail w oryginalnej postaci
Nie tylko zrzut ekranu. Zachowaj pełne nagłówki wiadomości, załączniki, domeny nadawcy i wcześniejszą korespondencję.
- 3Zawiadom organy ścigania
Przekaż chronologię, kwotę, numery rachunków, potwierdzenie przelewu i dane osób, które zatwierdzały płatność.
- 4Nie podpisuj pochopnie wersji banku
Najpierw odtwórz proces płatności i reakcję instytucji. Lakoniczne „klient podał numer” może pomijać kluczowe obowiązki banków.
Jak działa oszustwo na podmieniony rachunek?
Najczęstszy wariant to Business E-mail Compromise (BEC). Przestępca przejmuje skrzynkę kontrahenta albo tworzy łudząco podobny adres. Następnie włącza się do prawdziwej korespondencji i przesyła fakturę z nowym numerem rachunku. Wiadomość pasuje do kontekstu, kwoty i terminu płatności, dlatego nie wygląda jak przypadkowy spam.
Inny wariant polega na podmianie numeru w pliku PDF albo w schowku systemowym. Pracownik kopiuje poprawny numer z faktury, lecz złośliwe oprogramowanie wkleja rachunek kontrolowany przez oszustów. W obu przypadkach firma świadomie naciska „wyślij”, ale jej decyzja została wywołana precyzyjnym oszustwem.
Czy taki przelew jest nieautoryzowany?
Nie zawsze. Jeżeli uprawniona osoba sama zleciła przelew i potwierdziła go zgodnie z procedurą banku, instytucja może twierdzić, że transakcja była autoryzowana w rozumieniu ustawy o usługach płatniczych. To odróżnia tę sprawę od przelewu wykonanego bez wiedzy właściciela rachunku.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że żaden bank nie ponosi odpowiedzialności. Trzeba oddzielnie zbadać obowiązki kontraktowe, standard należytej staranności, monitoring transakcji, procedury AML, reakcję na zgłoszenie oraz sposób działania banku prowadzącego rachunek odbiorcy.
Kiedy warto badać odpowiedzialność banku?
Znaczenie mają między innymi: skala odejścia od wcześniejszego profilu płatniczego, nowy odbiorca, nagła zmiana limitów, szybki odpływ środków z rachunku odbiorcy, wcześniejsze alerty dotyczące tego rachunku oraz czas reakcji po zgłoszeniu. Nie wystarczy ogólne przekonanie, że bank „powinien był zauważyć”. Roszczenie trzeba oprzeć na konkretnym obowiązku i udowodnionym zaniechaniu.
Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że przy zwykłym przelewie na błędny numer wpisanie prawidłowego rachunku obciąża płatnika. Jednocześnie bank płatnika ma podjąć działania umożliwiające odzyskanie środków. W oszustwie BEC dochodzą elementy, których w zwykłej pomyłce nie ma: podszycie, rachunki techniczne, pranie pieniędzy i sygnały ryzyka.
Jakie dowody decydują o sprawie?
Kluczowa jest chronologia: kiedy wysłano fakturę, kto zmienił dane kontrahenta, jak wyglądała autoryzacja, kiedy bank został powiadomiony i co zrobił w kolejnych godzinach. Zbieramy potwierdzenia połączeń, nagrania infolinii, reklamacje, odpowiedzi banków, logi poczty, pełne faktury i wewnętrzne procedury płatności.
W sporze nie wystarczy stwierdzenie „padliśmy ofiarą oszustwa”. Trzeba wykazać mechanizm fraudu i połączyć konkretne zaniedbanie instytucji z niemożnością odzyskania pieniędzy.
Firma straciła pieniądze? Odpowiedź banku nie jest wyrokiem.
Przeanalizujemy fakturę, korespondencję, drogę przelewu i reakcję obu banków. Powiemy wprost, czy istnieje realna podstawa roszczenia.
Zobacz, jak prowadzimy takie sprawy Wyślij dokumentyNajczęstsze pytania
Czy bank musi automatycznie zwrócić taki przelew?
Nie. Jeżeli klient sam zlecił operację, sprawa zwykle nie mieści się w prostym modelu zwrotu nieautoryzowanej transakcji. Możliwe są jednak inne podstawy odpowiedzialności.
Czy zgłoszenie na policję wystarczy?
Nie. Postępowanie karne nie zastępuje szybkiego zgłoszenia w bankach, reklamacji ani zabezpieczenia roszczeń cywilnych.
Czy można żądać pieniędzy od banku odbiorcy?
Zależy to od wiedzy banku, sygnałów ostrzegawczych, charakteru rachunku oraz czynności podjętych po zgłoszeniu. Wymaga to indywidualnej analizy.